Kieżmark i jego historia

Kieżmark leży pod Tatrami Wysokimi, w północno–wschodniej części Kotliny Popradzkiej, na wysokości 626
m n.p.m. Powstał przez połączenie kilku osad zamiesz
kiwanych przez Słowian z kolonią ludności pochodzenia
niemieckiego. W 1269 roku król Bela IV nadał Kieżmarkowi
prawa miejskie. W XV wieku Kieżmark jako tzw. wolne mia
sto królewskie otrzymał nowe przywileje. W ciągu 750-let
niej historii na terenach należących do miasta rozegrało się
trzynaście większych konfliktów wojennych. Do najbardziej
kuriozalnych wydarzeń zalicza się wojna stuletnia Kieżmar
ku z Lewoczą o prawo składu i prawie 250-letnia wojna
miasta z właścicielami zamku, który wznosił się na terenie
Kieżmarku. Pomimo wielu wojen, klęsk, pożarów i epide
mii, które nawiedziły miasto, pod względem gospodarczym
świetnie sobie radziło. Od XV do XIX wieku w mieście działa
ło aż pięćdziesiąt cechów. Choć produkcja cechowa została
zniesiona w 1872 roku, już wcześniej w Kieżmarku powsta
ło kilka manufaktur, a od połowy XIX wieku liczne fabryki:
fabryka smoły, browar, fabryka skrobi, Pierwsza Węgierska
Mechaniczna Przędzalnia Lnu i Przędzy Konopnej itp. Wie
lowiekowe tradycje mają także oświata i kultura. Pierwsze
wzmianki na temat szkoły pochodzą z lat 1383 – 1392.
W latach 1787 – 1852 kieżmarskie gimnazjum zreorganizo
wano na szkołę wyższego szczebla – liceum, które należało
ukończyć przed podjęciem studiów uniwersyteckich. Liceum
kształciło przybyszy z całej Europy Środkowej, a niejeden
nich został później znanym pisarzem, artystą czy badaczem.
Z kieżmarską szkołą wiążą się również pierwsze wzmian
ki dotyczące muzyki (XIV wiek), przedstawień teatralnych
(lata 1523 – 1524) oraz pierwsze znane wyprawy w Tatry
Wysokie (koniec XVI wieku). Ośrodkiem życia kulturalne
go warstw wyższych był zamek kieżmarski, gdzie od końca
XVI wieku organizowano dysputy filozoficzne, rozwijało się
malarstwo i muzyka. Działały również liczne towarzystwa,
z których najstarszym było Bractwo Kurkowe (1510 rok).
W 1862 roku strażacy powołali jedno z pierwszych stowa
rzyszeń ochotniczej straży ogniowej na terytorium Słowa
cji, w 1867 roku zrodziło się Towarzystwo Spiskich Lekarzy
i Aptekarzy, zaś w 1873 roku Węgierskie Towarzystwo Kar
packie, będące pierwszym stowarzyszeniem turystyczno–ratowniczym na Węgrzech i ósmym tego typu na świecie.
W 1851 roku Kieżmark miał 4391 mieszkańców, zaś w 1910
roku już 7367. Po I wojnie światowej z miasta wyjechało wie
lu Węgrów, dlatego w 1921 roku liczba mieszkańców spadła
do 6475. W 1938 roku Kieżmark zamieszkiwało 7360 osób,
lecz w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu miasto
opuścili Niemcy i Czesi, Żydzi zginęli w Holocauście, dlatego
w 1945 roku Kieżmark znów miał tylko 5469 mieszkańców.
Budowy nowego oblicza Kieżmarku podjęli się przybysze ze
wszystkich zakątków Słowacji i Polski, w których zamieszki
wali Słowacy. Według spisu ludności przeprowadzonego pod
koniec 2017 roku Kieżmark miał 15 930 mieszkańców.

Návrat hore